Bir bilimsel makaleyi ilk cümleden son cümleye okumaya çalışmak, çoğu araştırmacının ilk yıllarda düştüğü bir tuzaktır. Makaleler romanlar gibi sırayla okunmak için yazılmaz; belirli sorulara hızlı cevap vermek için yapılandırılır. Aşağıdaki sekiz adım, hem öğrencilerin hem de alan dışından okuyanların bir makaleyi kısa sürede değerlendirmesine yardım eder. 1. Başlığı ve Özeti Okuyun, Sonra Durun Başlık, … Devamını oku
2011’de yayımlanan ve sosyal psikoloji alanındaki en çok atıf alan bulgulardan birini çürüten Stapel davası, bilim dünyasını sarstı. Ama asıl sismik etki 2015’te geldi: Science dergisinde yayımlanan büyük ölçekli çoğaltma girişimi, psikolojideki 100 çalışmadan yalnızca 36-39’unun istatistiksel olarak çoğaltılabildiğini gösterdi. “Tekrar krizi” terimi o günden bu yana hem bir metodolojik sorun hem de bir güven … Devamını oku
Bir doktora öğrencisi üç yıllık saha verisini harici diske kaydedip bilgisayarını değiştirince dosyaların büyük bölümünü kaybetti. Bu senaryo hâlâ Türkiye’deki pek çok araştırmacı için gerçek bir risk. Oysa Avrupa’da fon ajanslarının büyük çoğunluğu 2023’ten itibaren Veri Yönetim Planı (DMP) zorunluluğunu proje başvurusunun ön koşulu haline getirdi. DMP Nedir, Neden Bu Kadar Önemli? Veri Yönetim Planı; … Devamını oku
Bir makaleye erişmek istiyorsunuz, ama abstract’ın ötesine geçemiyorsunuz. Paywall var, tam metin 39 dolar. Araştırmacıysanız kurumunuzun aboneliği kurtarabilir, ama ya yoksa? Türkiye bu soruya yıllar içinde parçalı ama net bir yanıt geliştirdi. DergiPark: Küçük Bir Devrim TÜBİTAK ULAKBİM tarafından işletilen DergiPark (dergipark.org.tr), Türkiye’de yayımlanan açık erişimli akademik dergilerin büyük çoğunluğunu tek çatı altında barındırıyor. 2015’te … Devamını oku
Bir fiziğin doktora öğrencisi Twitter’da (şimdiki adıyla X) kara delik radyasyonu üzerine bir thread yayınladı. 48 saatte 200.000 görüntüleme, üç gazete mülakatı teklifi, bir podcast daveti. Araştırmasına atıf sayısı aynı hafta 7 arttı. Bu bir istisna değil; bilim iletişiminde yaşanan bir kırılmanın somut örneği. Neden Bu Kırılma Önemli? Geleneksel bilim iletişimi modeli doğrusal ve yavaştı: … Devamını oku
1574 yılında İstanbul’da kurulan Galata rasathanesi yalnızca bir gözlemevi değildi. Ondalık kesirle hesap yapılan, trigonometrik tabloların yeniden düzenlendiği, Avrupa’daki gelişmelerin takip edildiği canlı bir araştırma merkeziydi. Ve merkezindeki isim, bir matematikçiden çok daha fazlasıydı: Takiyüddin el-Râsıd. Kim Bu Takiyüddin? Şam doğumlu Takiyüddin Muhammed bin Ma’ruf (1521–1585), hem astronomi hem matematik hem de mekanik alanlarında eser … Devamını oku
Postanıza gelen o e-posta tanıdık gelir: “Saygıdeğer Araştırmacı, makalenizi dergimizde yayınlamak istiyoruz…” Göndericinin adı profesyonel, dergi logosu renkli, etki faktörü rakamı büyük. Ve son iki cümle: “Hızlı değerlendirme — 14 günde yayın” ile “Makale işlem ücreti: 450 USD.” Bu e-posta büyük ihtimalle bir yırtıcı dergiden geliyor. Yırtıcı Dergi Nedir, Ne Yapmaz? Yırtıcı (predatory) dergiler, hakem … Devamını oku
Doktora sonrası ilk projenizi TÜBİTAK’a sunmak istiyorsunuz ama başvuru portali önünüzde açık duruyor, ne oradan gireceksiniz? Bu yazı, o soruyu yanıtlamak için yazıldı. Teori değil, fiili adımlar. Hangi Program, Kime Göre? TÜBİTAK’ın araştırmacılara yönelik temel programları birkaç ayrı çizgide yürür. 1001 (Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projeleri Destekleme), kurumsallaşmış araştırmacıların başvurduğu, bütçe üst sınırı yaklaşık 3 … Devamını oku
Türkiye’nin bilim ve teknoloji alanındaki son atılımlarını, yapay zeka, uzay bilimleri, biyoteknoloji ve enerji alanlarındaki yenilikleri keşfedin.
Gökyüzüne bakmak, insanlık tarihi boyunca bir merak ve ilham kaynağı olmuştur. Yıldızların ve gezegenlerin dansı, sadece şiirlere konu olmakla kalmamış, aynı zamanda bilim insanlarını evrenin sırlarını çözmeye itmiştir. İşte bu büyük serüvende, 15. yüzyılda Orta Asya’nın kalbinde parlayan bir yıldız gibi yükselen Semerkand ve onun vizyoner hükümdarı Uluğ Bey, insanlık tarihinde bilimin sınırlarını zorlayan, gökyüzünün … Devamını oku