Türk Bilim Adamları

Tarih süresince teknolojiye ve bilime katkısı olan Türk bilim adamları, tıp,  astronomi, mantık ve matematik alanında sayısız eserler çıkararak bunları insanlığa kazandırmışlardır. Farabi, Ali Kuşçu, Türkiye’nin ilk atom mühendisi unvanına sahip olan Prof. Dr. Ahmet Yüksel Özemre, Nobel Ödüllü bilim adamımız Prof. Dr. Aziz Sancar gibi pek çok Türk bilim adamı geçmişten günümüze tüm dünyada ses getiren çalışmalarıyla sayesinde bilim ve teknolojiye yön vermişlerdir.

Farabi

Felsefe alanında yaptığı çalışmalar sayesinde dünyaya ün salan Türk filozofu Farabi, bugün Kazakistan sınırları içerisinde bulunan Farab şehrinde doğmuştur. İlköğrenim hayatına burada başlayan Farabi, medreseyi Rey ve Bağdat’ta okumuştur. Önceleri Türkistan bölgesinde kadılık görevi yapan ünlü düşünür, kendini felsefeye odaklayarak Harran’da felsefe araştırmaları yapmaya başlamıştır. Arapça, Süryanice, Farsça ve Yunanca gibi birçok lisanı bilen filozof, aynı zamanda müzisyen ve hekimlikte yapmıştır.

Farabi ile aynı dönemde bulunan diğer tanınmış bilim adamlarının yanı sıra politika, ahlak, psikoloji, doğa bilimlerinde tahsil yapan Farabi, özellikle mantığa ve felsefeye ayrı bir önem vermekteydi. Birçok bilim dalında eserleri bulunan Farabi; Platon, Aristoteles, Plotinos, Zenon gibi Yunan felsefecilerin düşündüklerini yorumlamış ve bunların görüşlerine kendi görüşlerine katmıştır.

Ali Kuşçu

Matematik alanında yaptığı çalışmaları ile bilinen Ali Kuşçu, astronomi ve dil bilimi alanlarında da önemli bir isimdir.

Döneminin en önemli astronomi ve matematik bilginlerinden biri olan Ali Kuşçu, 15. yüzyılda Semerkant’ta yaşamıştır. Uluğ Bey, Kadızâde-i Rûmî ve Gıyâsüddin Cemşid el-Kâşî gibi döneminin önde gelen bilim insanlarından matematik ve astronomi dersleri almıştır. Öğrenim hayatını tamamlamak için Kirman’a giden Kuşçu, oradan yazdığı Hall el-Eşkâl el-Kamer adlı risalesi ile geri dönmüştür. Ali Kuşçu, Semerkant’a döndükten sonra, Semerkant Gözlemevinin başında müdür olan Kadızâde-i Rûmî’nin ölümü ile gözlemevinin başına müdür olarak geçmiştir. Uluğ Bey Zîci eserinin bitirilmesinde yardımcı olmuştur. Ancak, Uluğ Bey’in ölümü sonrasında Semerkant’tan ayrılan Ali Kuşçu, dönemin Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın huzuruna gitmiştir.

Ali Kuşçu, Akkoyunlu Uzun Hasan’ın emri ile Osmanlı ve Akkoyunlu Devleti arasındaki barışı sağlamak için Fatih Sultan Mehmet’e elçi olarak gönderilmiştir. Bilim adamlarına çok önem veren ve takdir eden Fatih, Ali Kuşçu’ya İstanbul’da kalarak medresede eğitim vermesini teklif etmiştir. Bu teklif üzerine İstanbul’da kalan Ali Kuşçu Ayasofya’ya müderris olarak atanmıştır. Burada Fatih Külliyesi’nin ders programlarını düzenlemiş, astronomi ve matematik eğitimleri vermiştir. Medreselerde matematik dersinin okutulmaya başlanmasında önemli bir rolü olan Ali Kuşçu, ayrıca İstanbul’un enlem ve boylamlarını ölçüp ve çeşitli güneş saatleri yapmıştır.

Matematik ve astronomi alanlarında iki önemli eseri bulunan Kuşçu, Otlukbeli Zaferi’nden sonra dönemin Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet’e Fethiye eserini sunmuştur. Ali Kuşçu’nun diğer bir önemli eseri ise Fatih’in ismine atfen Muhammediye ismini koyduğu matematik kitabıdır. Kuşçu, 1471 senesinde İstanbul’da vefat etmiştir.

El-Cezeri

Makineler günümüz mekanik ve sibernetik bilim alanlarının temel taşlarını oluşturmuştur. Mekanik alanında yazdığı El Câmi-u’l Beyn’el İlmî ve El-Amelî’en Nâfi fî Sınâ’ati’l Hiyel kitaplarında 50’den fazla cihazın kullanım yöntemlerini ve ne işe yaradıklarını çizimlerle gösteren Cezeri, aynı zamanda kitabında gerçeğe çevrilmeyen her teknik ilmin, doğru ile yanlış arasında kalacağını belirtmiştir. El-Cezeri’nin eseri 6 bölümden oluşmaktadır. Cezeri, otomatik kontrollü makinelerin atası olarak görülen Jacquard’ın otomatik dokuma tezgâhından 600 yıl kadar önce değişik haznelerdeki suyun seviyesine göre ne zaman su döküleceğine, ne zaman meyve ve içecek sunulacağına karar veren otomatik hizmetçiyi tasarlayıp geliştirmiştir.

Sibernetik alanın kurucusu olarak kabul gören, fizikçi, robot ve matrix ustası bilim adamı El-Cezeri 1206 yılında Cizre kentinde vefat etmiştir.

Türk Bilim Adamları
Başa dön